عين ( ayn ) م . ع . عانه عينا ( از باب ضرب ) : چشم كرد آن را و چشم زخم رسانيد . و ما اعينه در تعجب گويند يعنى چه چشم زخم رسانيده است آن را . و عان الماء عينا و عينانا : روان گرديد آب . و عان الدمع : روان گرديد اشك . و حفرت حتى عنت : كندم چاه را تا بچشمهء آب رسيدم . و نيز عين : بر چشم زدن . و مايل شدن ترازو . و ديدبان شدن قوم را . عين ( ayn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چشم و ديده . و نگاه . و چشمه . و خود هر چيزى . و ذات و حقيقت هر چيزى . و عين الثور : نام ستاره‌اى كه دبران گويند . و عين الحيوان : سيماب و جيوه . و عين الحيوة : چشمهء آب زندگانى . و سيماب . و نام كتابى . و عين صلاح : مصلحت پاك و صاف و خالى از غش . و عين الصواب : راه راست و مناسب . و دريافت و ادراك راست و درست . و خود آن چيز . و عين عبرت : ديدهء عبرت و چشم عبرت . و عين عنايت : ديدهء از روى مهربانى . و نگاه مرحمت آميز . و عين الكمال : چشم زخم و نگاه بر چيز زيبا كه بدان ضرر رساند . و عين محير باصطلاح خوشنويسان : قسمى از حرف عين را گويند . و عين الهر : گوهرى قيمتى كه به چشم گربه ماند . و عين اليقين : پس از ديدن چيزى را به چشم كيفيت و ماهيت آن را بيقين دريافتن و درك كردن . عين ( in ) ا . ع . گاو وحشى . عين ( in ) ص . ع . ج . عيون . و ج . اعين . و ج . عيناء . عين ( ayan ) ا . ع . اهل سراى . و جماعت و گروه . و ساكنين در شهر . و جاء فلان فى عين : آمد فلان با جماعتى . عين ( ayan ) م . ع . عين عينا و عينة ( از باب سمع ) : فراخ گرديد سياهى چشم . عين ( oyon ) ع . ج . عيان . و ج . عيون . عين ( ayyan ) و ( ayyen ) ص . ع . سقاء عين : مشك نو . و مشكى كه آب آن برود . و كذلك : سقاء عين . عيناء ( ayn ' ) ص . ع . مؤنث اعين يعنى ماده گاو وحشى . و زن فراخ چشم . ج : عين . و منه . حور العين . و سبز . و مشك آمادهء پاره شدن . و قافيهء نافذ . عين اباغ ( ayno - ab qa ) و ( ayno - ob qa ) و ( ayno - eb qa ) ا . ع . موضعى در شام . و موضعى ما بين كوفه ورقه . و يا نام بغداد و ورقه . و يوم عين اباغ : روزى از روز - هاى تازيان . عينان ( ayn ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو فرو رفتگى در كنار زانو . عينان ( ayan n ) م . ع . بصيغهء تثنيه دو فرو رفتگى در كنار زانو . عينان ( ayan n ) م . ع . عان عينا و عينانا . مر . عين . عينة ( inat ) ا . ع . وامى كه در آن وام دهنده را سودى نباشد . و سلف و بهاى پيشين . و برگزيدهء از شتران . و مادهء جنگ و كارزار . و گرداگرد چشم گوسپند . و ثوب عينة : جامهء نيك روگاه . عينة ( inat ) م . ع . عين عينا و عينة . مر . عين . عينتاب ( aynt b ) ا . پ . نام شهرى در شام . عينك ( aynak ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آلت ابصار كه از قطعه‌هاى بطور محدب و يا مقعر ساخته شده به نحوى كه مرئيات دور را باعانت آن به خوبى مىتوان تشخيص داد . عينك دان ( aynak - dan ) ا . پ . قاب عينك و قوطى كه در آن عينك را حفظ مىكنند . عينوم ( aynum ) ا . ع . غوك‌نر . عينى ( ayni ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز كه تعلق بذات و عين گيرد . و واجب عينى : چيزى كه بر همهء افراد مردم ارتكاب آن فرض و واجب بود و هرگز از آنها ساقط نشود بر خلاف واجب كفائى كه چون يك نفر مرتكب آن شد از ديگران ساقط مىگردد . عينى ( ayniyy ) ص . ع . اصلى و حقيقى و خالص . عيوب ( ayub ) ص . ع . بسيار عيب كننده . عيوب ( oyub ) ع . ج . عيب . عيوب ( oyub ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بديها و خطاها . و عيبها . و گناهها . و آهوها . و رسوائيها و بدناميها . و صفات بد و صفات و حالات رذيله . عيوث ( ayus ) ا . ع . شير بيشه . عيور ( oyur ) و عيورة ( oyurat ) ع . ج . عير . عيوف ( ayuf ) ا . ع . شتر تشنه كه آب را بوى كند و ننوشد و زنى كه پس از زائيدن شير در پستانش بند گردد و بماند و زن ديگر بمكد تا سوراخ پستان وى گشاده گردد . و مرد بسيار كراهت . و نام زنى . عيوق ( ayyuq ) ا . ع . ستارهء خرد روشن سرخ رنگ در طرف راست كهكشان و پيرو ثريا . عيول ( ayul ) و ( oyul ) ا . ع . فقر و تنگدستى و مسكينى . عيول ( ayul ) و ( oyul ) م . ع . عال عيلا و عيولا و عيولا . مر . عيل . عيون ( ayun ) ص . ع . رجل عيون : مرد نيك چشم زخم رساننده . ج : عين و عين . عيون ( oyun ) ا . ع . ج . عين . عيون ( oyun ) ا . ع . شهرى در اندلس . و دهى در بحرين . و عيون البقر : نوعى از انگور گرد سياه رنگ . و آلو سياه .